تداوم کارزار سرکوب و وحشت علیه نویسندگان و روشنفکران در ایران
جمعه ۱۶ آبان ۱۴۰۴- ماموران امنیتی جمهوری اسلامی روز دوشنبه، ۱۲ آبانماه، دستکم چهار پژوهشگر، مترجم و نویسنده منتقد را در تهران و به شکل کاملا خودسرانه بازداشت کردند. از نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری این نویسندگان و پژوهشگران مستقل و همچنین دلایل اتهامی آنان هیچ اطلاعی در دست نیست. امری که مطابق قوانین بینالمللی، مصداق روشن ناپدیدسازی اجباری است.
بهگفته بهنام داراییزاده، پژوهشگر ارشد و کارشناس حقوقی کمپین حقوق بشر ایران: «مقامهای امنیتی جمهوری اسلامی در کارزاری هماهنگ، نویسندگان و پژوهشگران مستقل را بازداشت و احضار کرده تا با حذف صداهای منتقد و ایجاد رعب در میان روشنفکران، مشخصا روشنفکران منتقد و سکولار، جامعه فکری و دانشگاهی ایران را به سکوت وادارد.»
داراییزاده افزود «خطر جدی و فوری این نویسندگان و پژوهشگران را تهدید میکند؛ مقامهای جمهوری اسلامی هر روز بیشتر از پیش شهروندان را با اتهامهای ساختگی تحت پیگرد قرار میدهند؛ اتهامهایی که میتواند به حبسهای طولانی یا حتی صدور حکم اعدام منجر شود. جامعه جهانی باید با صدایی رسا، قاطع و بهطور مستمر خواستار آزادی بیقید و شرط آنان شود.»
نویسندگان و پژوهشگران بازداشتشده عبارتند از:
- شیرین کریمی – مترجم و پژوهشگر
- پرویز صداقت (۶۳ ساله) – نویسنده، مترجم و سردبیر نشریه «نقد اقتصاد سیاسی»
- محمد مالجو – اقتصاددان، مترجم و پژوهشگر
- مهسا اسداللهنژاد – جامعهشناس سیاسی و پژوهشگر
در همان روز، نیروهای امنیتی به منزل هیمن رحیمی، نویسنده و مترجم مقیم تهران، یورش بردند و تجهیزات الکترونیکی و کتابهای او را ضبط کردند. او موظف شد روز بعد برای بازجویی حاضر شود.
کمپین حقوق بشر ایران از نهادهای حامی حقوق نویسندگان، دولتهای متعهد به حقوق و آزادیهای اساسی، مراکز حامی آزادیهای آکادمیک و نهادهای بینالمللی میخواهد تا قاطعانه و مؤثر در برابر تداوم این سرکوب سکوت نکنند و واکنش نشان دهند.
- سازمان ملل متحد، از جمله کمیسر عالی حقوق بشر، گزارشگران ویژه در امور ایران و آزادی بیان، و یونسکو، باید خواستار آزادی فوری این نویسندگان و پژوهشگران شوند.
- دولتهای سراسر جهان باید این خواسته را تکرار کرده و مقامهای جمهوری اسلامی را از انزوای دیپلماتیک بیشتر و تحریمهای احتمالی در صورت ادامه بازداشتهای خودسرانه آگاه سازند.
- سازمانهای بینالمللی مدافع آزادی بیان و آزادی علمی—از جمله PEN International و Scholars at Risk—باید خواستار آزادی فوری این نویسندگان و پژوهشگران شوند.
- دانشگاهیان و پژوهشگران سراسر جهان باید بهطور علنی این بازداشتها را محکوم و خواستار آزادی بیقید و شرط آنان شوند.
ایران یکی از بزرگترین زندانهای جهان برای نویسندگان
در سال ۲۰۲۴، ایران دومین کشور جهان از نظر تعداد نویسندگان زندانی بود؛ در این سال ۴۳ نویسنده، از جمله ۱۳ زن، در زندان بهسر بردند. این آمار تکاندهنده، ایران را به بزرگترین زندان زنان نویسنده در جهان تبدیل کرد.
یک وکیل حقوق بشر ساکن ایران با اشاره به بازداشتهای اخیر به کمپین حقوق بشر ایران گفت: «فشارهای متعدد و پیوستهیی که بر فضای فعالان مدنی و نویسندگان و منتقدان وجود دارد باعث شده است که اساسا امکان کمک کردن به این افراد بسیار دشوار شده است. وقتی هیچ دسترسی به نهاد بازداشتکننده و محل نگهداری این افراد وجود ندارد حقیقتا امکان پیگیری این پروندهها بسیار دشوار میشود».
به گفته این وکیل حقوق بشر «بازداشت این افراد که هیچکدام سابقه فعالیت سیاسی نداشتند و صرفا در تمام این سالها بیسر وصدا کار حرفهای و اصولی خود را انجام میدادند و اساسا نمی خواستند که چندان در چشم باشند و خودنمایی کنند، نشان میدهد که نهادهای امنیتی و اطلاعاتی با روشهای نوین و البته حساب شده به شکل بسیار سختگیرانهتر بر نویسندگان و پژوهشگران منتقد فشارهای امنیتی وارد میکنند».
به گفته این وکیل «روند بازداشت دستهجمعی این افراد و البته احضار نویسندگان و مترجمان و پژوهشگران نشان میدهد که یک سناریوسازی چند مرحلهایی از طرف مقامات امنیتی و اطلاعاتی برای این افراد طرحریزی شده است.»
این وکیل حقوق بشر در ادامه افزود: «دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی در خصوص بازداشت این افراد نشان داد که حتی کسانی که در سکوت و به دور از هیاهوی رسانهای کار حرفهای خود را انجام میدهند و بیشتر از بسیاری دغدغه کشور و مردم را دارند از تیرس مقامهای امنیتی و اطلاعاتی و قضایی در امان نیستند و با شدیدترین امکانات کنترل و رصد میشوند .»
درباره افراد بازداشت شده:
- مهسا اسدالهنژاد، متولد ۱۳۶۹، دانشآموختۀ دکتریِ جامعهشناسی سیاسی از دانشگاه تربیت مدرس است. او در پایاننامه دکتری به مطالعه تاریخ شکلگیری دولت جمهوری اسلامی، از ۱۳۵۷ تا ۱۳۶۸، پرداخته است. او دورهها و حلقههای مطالعاتی متعددی در مراکز فرهنگی در تهران برگزار کرده است. مهسا اسدللهنژاد صبح روز ۱۲ آبان در حالی که در خانه پدر و مادرش حضور داشت پس از ضبط وسایل الکترونیکیاش بازداشت شد.
- شیرین کریمی،متولد ۱۳۶۲، دارای کارشناسی ارشد جامعهشناسی از دانشگاه تهران است. شیرین کریمی مترجم آثاری از پژوهشگرانی چون جودیت باتلر و آصف بیات است و همچنین آثاری درباره فلسفه برای نوجوانان تالیف و ترجمه کرده است. مأموران ساعت ۷:۳۰ صبح روز دوشنبه با حضور در خانه او، ضمن تفتیش محل و ضبط کتابها و وسایل شخصی، او را با خود بردند. خانواده و نزدیکان کریمی از محل نگهداری و وضعیت او اطلاعی ندارند.
- محمد مالجو، ۵۳ ساله نویسنده، اقتصاددان و استاد دانشگاه است. او آثار متعددی درباره اقتصاد و سیاست ترجمه و تالیف کرده است. مالجو روز دوشنبه ۱۲ آبان به نهادهای امنیتی احضار شد و وضعیت او پس از احضار نامعلوم است و خانوادهها و نزدیکان این نویسندگان همچنان از سرنوشت وی بیخبرند.
- پرویز صداقت، نویسنده و مترجم ۶۳ ساله، سردبیر ماهنامه «نقد اقتصاد سیاسی» و ساکن تهران است. او در سالهای اخیر آثار متعددی از نویسندگان و پژوهشگرانی چون دیوید هاروی را به فارسی ترجمه و منتشر کرده است. روز دوشنبه ۱۲ آبان، عوامل ناشناس جمهوری اسلامی با ورود به منزل این پژوهشگر مستقل، اقدام به تفتیش محل کردند و در جریان این بازرسی، شماری از لوازم شخصی او از جمله وسایل الکترونیکی و کتابهایش ضبط شد.
- هیمن رحیمی، نویسنده و مترجم مستقل ساکن تهران، آثار متعددی در زمینه اقتصاد سیاسی ترجمه و منتشر کرده و مقالاتی در نشریات مختلف به چاپ رسانده است. صبح روز دوشنبه ۱۲ آبان، ماموران امنیتی با ورود به منزل او، اقدام به تفتیش محل کردند و در جریان این بازرسی، شماری از لوازم شخصی وی از جمله وسایل الکترونیکی و کتابهای ضبط شد.
در ماههای گذشته نیز فشار بر نویسندگان و مترجمان تداوم داشته است؛
- ۲۹ مرداد ماه ۱۴۰۴ پنج نویسنده و ناشر ساکن تهران به نامهای احسان رستمی، ناشر، مترجم و کتابفروش و پسرعمویش رامین رستمی، به همراه سه فعال فرهنگی دیگر حسن توزندهجانی، مرجان اردشیرزاده و نیما مهدیزادگان، در یورش همزمان نیروهای امنیتی به منازلشان در تهران بازداشت شدند.
- روز ۱۶ مهر ۱۴۰۴ فرامرز سهدهی، شاعر و عضو کانون نویسندگان ایران با دریافت ابلاغیهای برای «رسیدگی» به اتهام «اهانت به مقدسات اسلام» به شعبهی ۱۰۴ دادگاه کیفری ۲ شهرستان بهبهان در استان خوزستان احضار شد.
- روز ۱۴ مهر ۱۴۰۴ احمد درخشان، نویسنده و معلم به استناد بند «ج» مادهی ۹ قانون رسیدگی به تخلفات اداری، به مجازات «بازخرید خدمت» محکوم شد. اتهام این نویسنده «اعمال و رفتار خلاف شئون شغلی یا اداری و انتشار فیلم، تصاویر و مطالبی غیرواقعی و تحریکآمیز از شبکههای معاند… در حمایت از حملات رژیم صهیونیستی… و نیز حمایت از عوامل موساد و جاسوسهای دستگیر شده و فتنهی ز.ز.آ به جهت تشویش اذهان عمومی در صفحهی اینستاگرامی» اعلام شده و هیأت رسیدگی این موارد را «در راستای اهداف دشمنان کشور و دارای آثار سوء اجتماعی و امنیتی» دانسته است. این نویسنده و معلم، دیماه سال ۱۴۰۳ نیز در دادگاه انقلاب کرج به اتهام «تبلیغ علیه نظام» به یک سال حبس و محرومیت از تدریس محکوم شده بود.
اردیبهشت سال جاری نیز پیمان (امین) فرحآور، شاعر اهل گیلان و پدر یک پسر ۱۰ ساله و محبوس در زندان لاکان رشت در شعبه اول دادگاه انقلاب رشت به اعدام محکوم شد و این حکم چند ماه بعد توسط شعبه ۳۹ دیوان عالی کشور تایید شد.
