شدت گرفتن برخورد با رپرها در ایران
آبان ۱۴۰۴ – در ایران، موسیقی رپ به شکلی قدرتمند و در عین حال مسالمتآمیز از اعتراض تبدیل شده است؛ بهگونهای که بسیاری از رپرها از اشعار خود برای بیان نارضایتیهای اجتماعی و سیاسی و نقد عملکرد حکومت استفاده میکنند. با افزایش تأثیرگذاری این موسیقی در میان جوانان کشور، رپرها بهطور فزایندهای به هدف سرکوبهای جمهوری اسلامی بدل شدهاند.
در تازهترین موج سرکوب دولتی علیه این هنرمندان، طی هفتههای اخیر پنج رپر و یک آهنگساز بازداشت شده و وادار به «اعترافات» و «عذرخواهی»های اجباری در برابر دوربین شدهاند. ویدئوهای منتشرشده نشان میدهد که برخی از این افراد با موهای تراشیده و در حالی که بخشی از بدنشان برهنه شده تا خالکوبیهایشان به نمایش گذاشته شود، ظاهر شدهاند؛ اقدامی که بهنظر میرسد با هدف انگزنی و سلب شأن انسانی آنان صورت گرفته است.
به گفته اسفندیار آبان، پژوهشگر ارشد در کمپین حقوق بشر ایران: «تعقیب و آزار بیرحمانه رپرها—و بهطور کلی صداهای هنری معترض—نشاندهنده هراس عمیق جمهوری اسلامی از شهروندان خود و توسل بیمهار آن به بازداشتهای خودسرانه و شکنجه برای خاموشکردن آنان است.»
با وجود آنکه دلایل بازداشت این رپرها و اتهامات مشخص علیه آنان همچنان نامشخص است، شماری از آنها سابقه تولید آثار با مضامین سیاسی و نیز برخوردهای پیشین با مقامات را داشتهاند. با این حال، همگی پیش از هرگونه رسیدگی قضایی، در معرض اعترافات اجباری و تحقیر علنی قرار گرفتهاند؛ امری که نقض آشکار حقوق بنیادین آنان در دادرسی عادلانه محسوب میشود.
کمپین حقوق بشر در ایران از هنرمندان سراسر جهان، و همچنین از سازمانهای بینالمللی فعال در حوزه حمایت از آزادی بیان در تمامی اشکال آن، میخواهد که در همبستگی با رپرها و هنرمندان تحت تعقیب در ایران، موضعگیری کرده و سرکوب آزادی هنری در ایران را محکوم کنند و از مقامات ایرانی بخواهند که:
-
تمامی رپرها و هنرمندانی را که بهدلیل بیان دیدگاههای اعتراضی بازداشت شدهاند، فوراً و بدون قید و شرط آزاد کنند؛
-
ممنوعیت مطلق شکنجه و استفاده از اعترافات اجباری را رعایت و تضمین کنند؛
-
حق آزادی بیان، از جمله بیان هنری معترض، را محترم شمرده و تضمین کنند؛
همچنین، این مرکز از شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، گزارشگر ویژه آزادی بیان، و بخش آزادی هنری یونسکو میخواهد که تحقیقاتی درباره آزار و تعقیب رپرها و سایر هنرمندان ایرانی آغاز کرده و با صدور فراخوانی فوری، خواستار توقف تمامی موارد شکنجه، بازداشتهای خودسرانه و اعترافات اجباری شوند.
سعید دهقان، وکیل حقوق بشر در گفتوگو با کمپین حقوق بشر در ایران درباره وضعیت رپرها در ایران اظهار داشت: «آزادی هنری نه یک امتیاز، بلکه حقی بنیادین و جداییناپذیر از کرامت انسانی است. در حالی که جامعه مدنی ایران از خاموشکردن شاعران و هنرمندان خود سر باز میزند—چرا که چنین اقدامی بهمعنای خاموشکردن حقیقت است—حکومت، با آگاهی کامل از این قدرت، بیوقفه در پی نابودی آن است. واکنش خشونتآمیز حکومت به هنرمندان، ناشی از درک این واقعیت است که موسیقیدانان و شاعران نقشی اساسی در شکلدهی به حافظه جمعی ایران دارند، رنج را به بیان فرهنگی تبدیل میکنند و صدای آنان پژواکی جهانی و عمیقاً انسانی دارد.»
اعتراف و عذرخواهی اجباری
روز ۱۲ مهر ۱۴۰۴ آرش صیادی، اشکان شکاریان مقدم و رسام سهرابی سه خواننده موسیقی سبک رپ توسط پلیس امنیت و اطلاعات تهران بازداشت شدند. ویدئوهایی از اعترافات آنان در حالی که همچنان در مرحله پیش از صدور حکم قضایی به سر می برند، در فضای مجازی منتشر شده است. در ویدئوهای منتشره، این افراد به صورت نیمه برهنه دیده می شوند، به شکلی که به نظر می آید نهاد امنیتی-انتظامی به دنبال نمایش تتوهای آنها است.
ویدیوهایی توسط پلیس امنیت در صفحات مجازی منتسب به آرش صیادی، رسام سهرابی و اشکان شکاریان مقدم منتشر شده است. در این ویدیوها، آنان در وضعیت نیمه برهنه دیده می شوند. این افراد در ویدیوهای مورد اشاره اعتراف میکنند که در فضای مجازی اقدام به «کریخوانی» و «اخلال در نظم عمومی» کردهاند.
این سه شهروند در انتهای ویدیو از “عوامل انتظامی و قضایی، عوامل پایگاه دوم سازمان اطلاعات و دادسرای ناحیه ۵ تهران، تشکر و عذرخواهی” میکنند.
آرش صیادی، خواننده رپ معروف به “ایسین” و رسام سهرابی، آهنگساز پیشتر نیز سابقه برخوردهای امنیتی و بازداشت را داشتهاند. اشکان شکاریان مقدم ملقب به “اشکان لئو” است.
انتشار این ویدیو موجب شد «توماج صالحی»، خواننده و رپر منتقد که بهدلیل ترانههای انتقادی و حمایت از اعتراضات مردمی سالهای گذشته زندانی شده بود، به آن واکنش نشان دهد.
توماج صالحی با انتشار ویدیویی در حساب اینستاگرام خود گفت: «مساله این نیست که این سه نفر چه کسانی هستند و چه کاری انجام دادهاند. مساله اصلی این است که چه کسی به این ماموران اجازه داده فردی را پس از ترساندن و فشار، با سر تراشیده مقابل دوربین بنشانند و مجبورش کنند از روی یک متن بخواند؟»
۱۸ مهر «مشکی» و «دلو»، دو رپر ایرانی بازداشت شدند. «مشکی»، رپری که با ماسک سیاه فعالیت میکرد و ترانههای اعتراضی میخواند، در ویدیویی با مارک «پلیس امنیت» که مشخص نیست در چه شرایطی ضبط شده است، نقاب خود را برداشت و «ابراز پشیمانی» کرد.
دلو هم رپر دیگری است که خبر بازداشتش همزمان با ویدیویی منتشر شد که در آن «ابراز پشیمانی» میکرد.
روز ۱۸ مهرماه عباس دغاغله رپر اهل خوزستان که با نام «رشاش» شناخته میشود پس از یورش به محل سکونتش در تهران بازداشت شد.
به گفته یک منبع مطلع دلیل بازداشت این رپر واکنش او و محکوم کردن اعدام ۶ زندانی سیاسی عرب، با انتشار تصاویری در اینستاگرام بوده است.
عباس دغاغله، متولد سال ۱۳۸۲ و ۲۲ ساله است. محتوای ترانههای او مضمونی انتقادی از اوضاع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی مردم عرب در استان خوزستان را دارد. در یکی از ترانههایش او به فقر، تشنگی، خستگی، تبعیض و ناامنی که شهروندان عرب در ایران آن را تجربه میکنند.
به عربی میخواند و خیلی از جوانها شنونده هنرش هستند.
عباس دغاغله روز پنجشنبه ۲۴ مهر با قید وثیقه آزاد شد. منبع نزدیک به خانواده رشاش به کمپین حقوق بشر ایران گفت: « رشاش در مدت بازداشت بهشدت مورد ضربوشتم قرار گرفته و آثار جراحات بر بدنش مشهود است».
به گفته این منابع، نیروهای امنیتی هنگام آزادی، از او تعهد گرفتهاند که از انتشار آثار انتقادی و پرداختن به موضوعاتی که «علیه جمهوری اسلامی» تلقی میشود یا موجب تحریک افکار عمومی گردد، خودداری کند.
جمهوری اسلامی در سالهای اخیر ،به ویژه پس از خیزش سراسری زن،زنگی،آزادی، برخوردهای شدید امنیتی و قضایی با رپرها در ایران را تشدید کرده است؛ از بازداشتهای خودسرانه و همراه با ضرب و شتم گرفته تا شکنجههای شدید روانی و جسمی و در نهایت صدور احکام سنگین قضایی مثل اعدام.
توماج صالحی
توماج صالحی، خواننده معترض رپ، در ۸ آبان ۱۴۰۱ صالحی که در جریان خیزش ۱۴۰۱ ایران مدتی به صورت مخفیانه زندگی و فعالیت میکرد در استان چهارمحال و بختیاریبه شکل کاملا خودسرانه بازداشت شد. ماموران در زمان بازداشت به شدت توماج صالحی را مورد ضرب و شتم قرار دادند و در دوران جبس نیز شکنجههای بسیاری را متحمل شد و نزدیک به یک سال در زندان بود. توماج صالحی، روز پنجشنبه ۹ آذر ۱۴۰۲، کمتر از دوهفته پس از آزادی از زندان، مجددا در شهر بابل با «ضرب و شتم بازداشت شد.» دلیل این بازداشت افشاگریهای توماج از شرایط حبس و شکنجه بود.
سامان یاسین
سامان صیدی معروف به سامان یاسین٬ هنرمند اهل کرمانشاه و ساکن تهران، در تاریخ ۱۰ مهر ۱۴۰۱ در جریان خیزش ژن ژیان ئازادی / زن زندگی آزادی۱ توسط ماموران امنیتی در منزل شخصیاش در تهران بازداشت و مستقیما به دادسرای امنیت مستقر در زندان اوین منتقل شد. او دو هفته نخست بازداشت را در زندان فشافویه (تهران بزرگ) گذراند و پس از آن به زندان اوین انتقال یافت. پیش از بازداشت چند ترانه در اعتراض به وضعیت اجتماعی و اقتصادی خوانده بود. وی در هفتههای نخست بازداشت از حق ملاقات و تماس با خانواده محروم بود و برای انجام اعترافات اجباری تحت شکنجههای شدید از جمله اعدام مصنوعی، نگهداری در سلول انفرادی، نگهداری در اتاق موسوم به سردخانه، ضرب و شتم شدید، فرو کردن خودکار در حفره بینی و پرتاب از ارتفاع قرار گرفت.
در آذر ۱۴۰۱ صدور حکم اعدام برای سامان یاسین از سوی شعبه ۲۸ دادگاه انقلاب اسلامی تهران به ریاست قاضی محمدرضا عموزاد، به وی در زندان اوین ابلاغ شد.در دی ۱۴۰۱ دیوان عالی کشور پس از بررسی درخواست فرجامخواهی، به دلیل نقص تحقیقات، حکم اعدام را نقض و برای بررسی مجدد به دادگاه صادر کننده ارجاع داد. سامان یاسین در تاریخ ۲ آبان ۱۴۰۳ با قرار وثیقه ۴ میلیارد تومانی به مرخصی استعلاجی آمد.
وفا احمدپور
وفا احمدپور، رپر اعتراضی در تاریخ ۲۰ اردیبهشت ماه سال جاری در شیراز بازداشت و به زندان عادل آباد منتقل شد. وی سپس در تاریخ ۲۳ مهر ۱۴۰۳، از زندان عادلآباد شیراز به زندان اوین منتقل شد. وفا اجمدپور به اتهام تبلیغ علیه نظام توسط دادگاه انقلاب به یک سال حبس محکوم شد. او در پرونده ای دیگر نیز توسط شعبه اول دادگاه انقلاب شیراز به یک سال حبس، دو سال ممنوعیت خروج از کشور و فعالیت در فضای مجازی محکوم شده که این محکومیت با پابند الکترونیکی و محدودیت تردد از تاریخ ۱۳ بهمن ۱۴۰۳ به اجرا درآمد.
صادق زیلابی رپر ایذهای در اهواز
روز شنبه ششم آبان ماه ۱۴۰۲ صادق قاسمی زیلایی، شهروند اهل ایذه، توسط نیروهای امنیتی در اهواز بازداشت و به بازداشتگاه اداره اطلاعات این شهر منتقل شد. این خواننده رپ در تاریخ ۱ آذر ۱۴۰۲ با تودیع وثیقه از زندان شیبان اهواز آزاد شد.
میلاد جلیلی، معروف به «ایلشن»
۷آذر۱۴۰۲، «میلاد جلیلی»، رپر مشهور به «ایلشن» در تبریز به دست نیروهای امنیتی بازداشت شد. آقای جلیلی نهایتا در ۲۸ آذر۱۴۰۳ توسط شعبه دوم دادگاه انقلاب تبریز از بابت اتهام اقدام علیه امنیت ملی از طریق تحریک مردم به اغتشاشات و جنگ و کشتار مردم تبرئه و از بابت اتهام فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی ایران از طریق اجرای موسیقی رپ سیاسی به نفع محکومین تجزیه طلب، به هشت ماه حبس تعزیری محکوم شد. این حکم در اردیبهشت ماه امسال توسط شعبه سی و دو دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی عینا تایید شد. پنجشنبه۲۱ تیر ۱۴۰۳ میلاد جلیلی، زندانی سیاسی تحت نظارت پابند الکترونیکی از زندان تبریز آزاد شد. وی باقیمانده دوران محکومیت خود را در خارج از زندان و با محدودیت تردد سپری خواهد کرد.
