فیلم مستند – داستانی «دادگاه تاریخ»؛ تاکید بر «حاکمیت قانون» و اصول «دادرسی عادلانه»
سهشنبه ۳ شهریور ۴۰۵ — کمپین حقوق بشر ایران، ضمن اعلام پخش و نمایش بینالمللی فیلم مستند-داستانی «دادگاه تاریخ» (The Court of History)، تاکید میکند که نقطه عزیمت این اثر، طرح این پرسش بنیادی است: چگونه میتوان افرادی را که دههها در نقض فاحش و مستمر حقوق بشر در ایران نقش داشتهاند، در چارچوب یک دادرسی عادلانه، پاسخگو کرد؟
نسخه تلویزیونی این مستند حقوق بشری روز پنجشنبه ۲۰ مرداد از طریق ماهواره پخش شد و میلیونها بیننده در سراسر ایران آن را تماشا کردند. استقبال از این فیلم، زمینهساز بحثهای گستردهای درباره گستره معنا و گستره عدالت انتقالی، ضرورت رعایت کامل اصول دادرسی منصفانه برای همه متهمان، حتی کسانی که به جنایتهای حکومتی متهم هستند، اعدام شده است.
برای تماشای نسخه تلویزیونی این مستند داستانی، با زیرنویس انگلیسی، به کانال یوتیوب «کمپین حقوق بشر ایران» مراجعه کنید.
به گفته هادی قائمی، مدیر کمپین حقوق بشر ایران، «فیلم دادگاه تاریخ پرسشی را مطرح میکند که نمیتوان از آن اجتناب کرد: وقتی دوران مصونیت از مجازات به پایان برسد، عدالت چه شکلی خواهد داشت؟ پاسخگویی هرگز نباید با انتقام اشتباه گرفته شود. یک ایران دموکراتیک برای مواجهه با جنایات گذشته و اعطای جایگاه شایسته به قربانیان در تاریخ، به حقیقت، محاکمههای عادلانه و حاکمیت قانون نیاز خواهد داشت.»
روایت «دادگاه تاریخ» در یک دادگاه فرضی در ایرانِ آینده و پس از سقوط نظام جمهوری اسلامی میگذرد؛ جایی که جامعه با کسانی روبهرو میشود که در دوران جمهوری اسلامی در ساختار قدرت حضور داشتهاند و مسئولیت آنان در قبال نقض حقوق بشر به چالش کشیده میشود. با این حال، فیلم به فضای دادگاه و گفتوگوهای حقوقی محدود نمیماند و پرسشهایی بنیادینتر را پیش میکشد: یک جامعه چگونه باید با میراث دههها سرکوب و خشونت حکومتی مواجه شود؟ پس از نقض نظاممند و مستمر حقوق بشر، پاسخگویی چه معنایی دارد؟ و عدالت در یک ایران دموکراتیک آینده چگونه میتواند محقق شود؟
نمایش این فیلم بهویژه در مقطع کنونی اهمیت دوچندان دارد؛ دورانی که مردم ایران در دی ۱۴۰۴ شاهد یکی از خونینترین سرکوبهای حکومتی در تاریخ معاصر کشور و در پی آن، تشدید بازداشتهای خودسرانه، پیگردهای قضایی و صدور و اجرای پرشمار احکام اعدام در سراسر کشور بودهاند.
«دادگاه تاریخ» ضمن ارائه تصویری روشن و مستند از کارنامه سرکوب و نقض فاحش حقوق بشر توسط جمهوری اسلامی، مخاطبان را دعوت میکند تا درباره شکل و معنای عدالت در یک ایران دموکراتیک آینده بیندیشند.
در کانون «دادگاه تاریخ»، معرفی و تبیین اصول «عدالت انتقالی»، چگونگی پاسخگو کردن عاملان و آمران جنایتهای حکومتی و ضرورت «حاکمیت قانون» قرار دارد. فیلم در عین حال بر تفاوت بنیادین میان دادخواهی و خونخواهی، میان تامین عدالت جمعی و انتقام شخصی تاکید میکند.
این اثر میپرسد یک ایران دموکراتیک در آینده برای کشف حقیقت، پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر و شکستن چرخه مصونیت قضایی چه اقداماتی باید انجام دهد در عین اینکه اصول دادرسی عادلانه و حقوق بنیادین متهمان، از جمله دادگاه علنی و حق دسترسی به وکلای مستقل و منتخب نیز باید رعایت شوند.
«دادگاه تاریخ» محصول مشترک کمپین حقوق بشر ایران (CHRI) و مجموعه حقوقی پارسیلا (PLC) است. فیلمنامه این اثر را سعید دهقان، وکیل حقوق بشر، و جمشید برزگر بهصورت مشترک نوشتهاند و جمشید برزگر کارگردانی آن را بر عهده داشته است.
