افزایش بیسابقه بازداشتشدگان اعتراضات دی۴۰۴ و نگرانی از سرنوشت آنان
۶بهمن ۱۴۰۴— نزدیک به یک ماه پس از آغاز اعتراضات سراسری در ایران که با سرکوب نیروهای امنیتی و به بهای جان هزاران نفر پایان یافت، مقامات جمهوری اسلامی سرکوب خشونتآمیز مردم ایران را تشدید کردهاند و از روشهایی از جمله موارد زیر بهره میبرند:
- بازداشتهای گسترده و خودسرانه، از جمله بازداشت کودکان، در حالی که محل نگهداری بسیاری از آنان نامعلوم است؛
- محرومیت هزاران بازداشتی از تماس با خانوادهها و وکلا؛
- یورشهای خشونتآمیز به منازل و انجام بازرسیهای بدنی تحقیرآمیز برای شناسایی و بازداشت شهروندان مجروح؛
- اخذ «اعترافات» اجباری در مقیاس وسیع؛
- جلوگیری از ورود وکلا به دادسراها و ممانعت از پذیرش وکالت پرونده معترضان.
همچنین خطر فزاینده اجرای احکام اعدام وجود دارد و نگرانیهای جدی درباره وضعیت و امنیت زندانیان سیاسی مطرح است. قطع اینترنت در بخشهای وسیعی از کشور همچنان ادامه دارد و مانع از دسترسی به آمار واقعی و افشای کامل ابعاد نقضها شده است.
به گفته هادی قائمی، مدیر کمپین حقوق بشر ایران، «پس از کشتار هزاران غیرنظامی، جمهوری اسلامی اکنون با یورشهای خانهبهخانه در پی مجازات کسانی است که جرأت اعتراض داشتهاند و تلاش میکند هرگونه جرقه مقاومت را در نطفه خفه کند.»
وی افزود:«دهها هزار بازداشتی در ایران در معرض خطر جدی قرار دارند، همانطور که شمار نامعلومی از معترضان مجروح که در تلاش برای پنهانماندن از نیروهای امنیتی هستند.»
قائمی تأکید کرد:«این حکومت با ادامه ارتکاب جنایات گسترده در قدرت باقی مانده است؛ جامعه جهانی نباید در این روند تسهیلگر باشد و دولتها باید این حکومت را از هر جهت طرد کنند.»
کمپین حقوق بشر ایران از دولتهای جهان میخواهد:
- سفرای خود را از تهران فراخوانده و روابط دیپلماتیک را قطع یا تنزل دهند؛
- با همکاری شرکتهای فناوری، فوراً تمامی ابزارهای موجود را برای تأمین دسترسی امن و آزاد به اینترنت در ایران به کار گیرند تا ابعاد کامل نقضها آشکار شود؛
- اجرای تحریمهای نفتی را بهطور جدی تقویت کنند تا منابع مالی دستگاه سرکوب محدود شود.
بازداشتهای گسترده، از جمله کودکان، و ناپدیدسازی قهری
بر اساس آخرین اطلاعات موجود، دستکم ۲۷ هزار نفر در سراسر کشور توسط نیروهای امنیتی، از جمله وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه پاسداران، بازداشت شدهاند.
یافتهها نشان میدهد که صدها کودک نیز در میان بازداشتشدگان هستند. در بسیاری از موارد، مقامات از اعلام محل نگهداری یا حتی نهاد بازداشتکننده خودداری کردهاند که نگرانیهای جدی درباره ناپدیدسازی قهری ایجاد میکند.
روشهای بازداشت بیسابقه و خشونتآمیز
نیروهای امنیتی علاوه بر گستردگی بازداشتها، از روشهایی بهشدت خشونتآمیز و آشکارا غیرقانونی استفاده کردهاند، از جمله:
- یورش به منازل خصوصی و بازداشتهای خودسرانه؛
- بازرسیهای بدنی تحقیرآمیز در منازل برای شناسایی معترضان مجروح؛
- بازداشت افراد مجروح در حین درمان یا بلافاصله پس از ترخیص از بیمارستان؛
- انتقال کودکان به بازداشتگاههای بزرگسالان؛
- انتقال بازداشتشدگان به مکانهای نامعلوم؛
- قطع ارتباط بازداشتیها با خانواده و وکیل؛
- تهدید خانوادهها به اجرای حکم اعدام؛
- اخذ و پخش اعترافات اجباری برای زمینهسازی محاکمات سریع.
حمله به بیمارستانها و بازرسی خانهبهخانه
مواردی مستند شده است که نیروهای امنیتی به بیمارستانها یورش برده و معترضان مجروح را شناسایی و بازداشت کردهاند. برخی پیش از دریافت خدمات درمانی، برخی در حین درمان و برخی بلافاصله پس از ترخیص بازداشت شده و به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند.
در شهرهایی از جمله ملکشاهی، کرمانشاه، ازنا، نورآباد و کرج، نیروهای امنیتی با مراجعه خانهبهخانه، ساکنان را تحت بازرسی بدنی قرار داده و بر اساس آثار جراحت، اقدام به بازداشت کردهاند.
محرومیت از وکیل و بیاطلاعی خانوادهها
همزمان با تداوم بازداشتها، وکلای شناختهشده حقوق بشر بهطور سیستماتیک از ورود به دادسراها و نهادهای امنیتی منع شده و از دسترسی به اطلاعات پروندهها و پذیرش وکالت محروم شدهاند. این امر هزاران بازداشتی را از حق دسترسی به وکیل و دادرسی عادلانه محروم کرده است.
بازداشت خودسرانه کودکان
گزارشها از استانهای مختلف از جمله کرمانشاه و کهگیلویه و بویراحمد، بازداشت خودسرانه دانشآموزان را تأیید میکند. تنها در روزهای ابتدایی اعتراضات، نام ۱۱۱ دانشآموز بازداشتی منتشر شده، در حالی که تعداد واقعی احتمالاً بسیار بیشتر است.
پخش اعترافات اجباری
رسانههای دولتی نقش مهمی در سرکوب ایفا کرده و دستکم ۱۶۷ مورد اعتراف اجباری را پخش کردهاند. این اعترافات غالباً بهعنوان تنها مدرک برای صدور حکم، حتی در پروندههای منجر به اعدام، مورد استفاده قرار میگیرند.
وضعیت شبهحکومت نظامی
در بسیاری از شهرها فضای حکومت نظامی برقرار است. در برخی مناطق مانند کرمانشاه و خرمآباد، مقررات منع رفتوآمد اعمال شده و نیروهای سپاه با سلاحهای سنگین در خیابانها حضور دارند تا فضای رعب و وحشت ایجاد کنند.
خطر قریبالوقوع اعدامها
نگرانیهای جدی درباره اجرای قریبالوقوع—و حتی گسترده—احکام اعدام وجود دارد، بهویژه در پی اظهارات رئیس قوه قضاییه مبنی بر عدم اغماض و تسریع در صدور و اجرای احکام.
از جمله موارد نگرانکننده، پرونده امیرحسین قدیریزاده، فوتبالیست ۱۹ ساله اهل رشت است که پس از بازداشت و بازرسی تحقیرآمیز، به اعدام محکوم شده و اجرای حکم او در معرض خطر فوری قرار دارد.
