تعلیق، اخراج و بازداشت دهها دانشجو در ایران از زمان شروع جنگ

۲۵ تیر ۱۴۰۵ – مقامهای جمهوری اسلامی از زمان آغاز حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، سرکوب گستردهای را در دانشگاههای سراسر کشور آغاز کردهاند و دانشجویان را با بازداشتهای خودسرانه، زندان، اخراج، تعلیق از تحصیل روبرو کردند.
این کارزار رو به گسترش، بخشی از تلاش وسیعتر حکومت برای سرکوب صداهای مخالف در دانشگاهها و جلوگیری از احیای فعالیت سازمانیافته دانشجویی است؛ آن هم در شرایطی که مخالفتها و انتقادها علیه حکومت و خشم ناشی از سرکوب خشونتبار دی۴۰۴ هنوز فروکش نکرده است.
یافتههای کمپین حقوق بشر ایران نشان میدهد که دانشجویان به دلیل استفاده از حقوق بنیادین خود، از جمله بیان مسالمتآمیز عقاید، شرکت در اعتراضات دانشگاهی، حمایت از اعتراضات ضدحکومتی و انتقاد از حکومت، هدف قرار گرفتهاند. آنان با اتهامات مبهم امنیتی و اقدامات تنبیهیای مواجه شدهاند که از طریق روندهای انضباطی غیرشفاف و فاقد تضمینهای بنیادین دادرسی عادلانه اعمال شدهاند.
به گفته اسفندیار آبان، مدیر تحقیقات کمپین حقوق بشر ایران:«مقامهای جمهوری اسلامی میدانند که نارضایتیهایی که به اعتراضات دی۴۰۴ دامن زد همچنان بیپاسخ مانده است و خشمی که در پی کشته شدن هزاران نفر به دست حکومت در جریان آن اعتراضات ایجاد شد، از میان نرفته است.»
آبان افزود:«آنها از احیای جنبش دانشجویی هراس دارند و مصمماند هر جرقهای از اعتراض را خاموش کنند، مبادا بار دیگر شعلهور شود و به از سرگیری اعتراضات گستردهتر علیه حکومت بینجامد.»
یافتههای کلیدی گزارش:
- دانشجویان بدون برخورداری از دادرسی عادلانه، نظارت عمومی یا دسترسی به وکلای مستقل، از تحصیل تعلیق یا از دانشگاه اخراج میشوند.
- نیروهای امنیتی حکومت دانشجویان را در سراسر کشور بازداشت میکنند و در بسیاری از موارد محل نگهداری آنان یا دلایل بازداشتشان را اعلام نمیکنند؛ امری که نگرانیهای جدی درباره ناپدیدسازی اجباری و بازداشت بدون ارتباط با جهان خارج ایجاد کرده است.
- دانشجویان در دادگاههای انقلاب با اتهامات مبهم امنیتی تحت پیگرد قرار میگیرند؛ اتهاماتی که به دادستانها امکان میدهد اعمال عادی و مسالمتآمیز در چارچوب آزادی بیان را به جرایمی تبدیل کنند که مجازات آنها سالها زندان است.
- نگرانیهای جدی درباره نحوه رفتار با دانشجویان زندانی و وضعیت سلامت آنان وجود دارد و خانوادهها اطلاعات اندک یا هیچ اطلاعاتی درباره وضعیت و سلامت آنها دریافت نمیکنند.
بسیاری از دانشجویان به دلیل مشارکت ادعایی در اعتراضات سراسری ضدحکومتی دی۴۰۴ یا تظاهرات دانشگاهی پس از آن در ماه اسفند هدف قرار گرفتهاند؛ زمانی که دانشگاهها به مراکز مهم اعتراض تبدیل شدند. در نخستین روز بازگشایی دانشگاهها برای برگزاری حضوری کلاسها پس از اعتراضات دی—که همزمان با مراسم چهلم هزاران نفری بود که در جریان اعتراضات به دست نیروهای امنیتی حکومت کشته شدند—تظاهرات در دانشگاههای متعددی آغاز شد. هزاران دانشجو در شمار زیادی از دانشگاهها، از جمله دانشگاههای بزرگی مانند دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه صنعتی امیرکبیر و دانشگاه شهید بهشتی، دست به اعتراض زدند.
اعتراضات بهسرعت به دانشگاههای دیگر در سراسر کشور گسترش یافت. خواستهها و موضوعات اصلی اعتراضات شامل آزادی دانشجویان بازداشتشده، پایان دادن به مداخله نیروهای امنیتی و بسیج در دانشگاهها، توقف بازداشتها و یورش به خوابگاههای دانشجویی، گرامیداشت یاد کشتهشدگان، سر دادن شعارهای ضدحکومتی و اعلام همبستگی با خیزش سراسری گستردهتری بود که در دی ماه بهشدت سرکوب شده بود. این اعتراضات تا آغاز حملات آمریکا و اسرائیل به ایران ادامه یافت.
پس از جنگ تشدید تدابیر امنیتی، فرسودگی و خستگی ناشی از سرکوب خونین دی، بازداشتها و نظارت گسترده بر فعالان و فشارهای شدید اقتصادی، در مجموع باعث شد اعتراضات گسترده دانشجویی تا حد زیادی فروکش کند؛ هرچند اعتراضات محلی درباره امتحانات، مدیریت و سیاستهای آموزشی و همچنین مسائل رفاهی دانشجویان در چندین شهر ادامه یافته است.
با این حال، مقامهای جمهوری اسلامی آشکارا از احتمال ازسرگیری اعتراضات گستردهتر در دانشگاههای سراسر کشور بیم دارند و اخیرا سرکوب دانشجویان را تشدید کردهاند. این موج سرکوب دانشجویی یکی از شدیدترین حملات به جامعه دانشگاهی ایران از زمان جنبش «زن، زندگی، آزادی» به شمار میرود و نشاندهنده عزم مقامها برای خاموش کردن صدای دانشجویان، از میان بردن مخالفتها در دانشگاهها و تشدید کنترل بر محیطهای دانشگاهی در آستانه سال تحصیلی جدید است.
این کارزار دانشجویان شماری از دانشگاههای مهم کشور را تحت تأثیر قرار داده است، از جمله دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه تهران، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی، دانشگاه علم و صنعت ایران، دانشگاه سوره، دانشگاه سجاد، دانشگاه اراک، دانشگاه رشت و دانشگاه آزاد اسلامی.
اسفندیار آبان گفت:«مقامها در دوران جنگ ظرفیت کافی برای اجرای چنین سرکوبی در دانشگاهها نداشتند، اما اکنون با شدت بیشتری در حال جبران آن هستند.»
او افزود:«هدف آنها صرفاً مجازات دانشجویان به دلیل فعالیتهای گذشتهشان نیست؛ بلکه میخواهند مانع شکلگیری جنبش اعتراضی بعدی شوند.»
جامعه بینالمللی باید از دانشجویان ایران دفاع کند
کمپین حقوق بشر ایران از تمامی نهادهای ذیربط سازمان ملل متحد، از جمله گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در ایران، گزارشگر ویژه حق آموزش، گزارشگر ویژه آزادی بیان، گزارشگر ویژه آزادی تجمع و تشکل و همچنین گروه کاری بازداشتهای خودسرانه میخواهد سرکوب فزاینده دانشجویان دانشگاهها را علناً محکوم کنند، موارد بازداشت خودسرانه، پیگردهای قضایی و اخراجهای دارای انگیزه سیاسی را مورد تحقیق قرار دهند و حملات علیه دانشجویان و آزادی دانشگاهی را در گزارشهای آتی خود به شورای حقوق بشر و مجمع عمومی سازمان ملل منعکس کنند.
کمپین حقوق بشر ایران از یونسکو میخواهد بهطور علنی تأکید کند که دانشگاهها باید فضایی برای پژوهش و اندیشه آزاد و بیان مسالمتآمیز باقی بمانند و اخراج و پیگرد قضایی دانشجویان با انگیزههای سیاسی را محکوم کند.
کمپین حقوق بشر ایران همچنین از دانشگاههای سراسر جهان، رؤسای دانشگاهها و شوراهای اعضای هیئت علمی، و نیز انجمن بینالمللی دانشگاهها (IAU)، شبکه Scholars at Risk، فدراسیون بینالمللی استادان دانشگاه و مجمع جهانی دانشجویان میخواهد آزار و سرکوب دانشجویان ایرانی را علناً محکوم کرده و بار دیگر تأکید کنند که آزادی دانشگاهی شامل حق دانشجویان برای بیان مسالمتآمیز عقاید و شرکت در تجمعات مسالمتآمیز، بدون ترس از زندان یا اخراج از دانشگاه، است.
کمپین حقوق بشر ایران از دولتهای سراسر جهان، بهویژه دولتهایی که بهطور مستمر درباره ایران و آزادی دانشگاهی موضعگیری میکنند—از جمله کشورهای عضو اتحادیه اروپا، بریتانیا، کانادا، استرالیا، نروژ و سوئیس—میخواهد با صدور بیانیههای عمومی این اقدامات را محکوم کنند، علیه مقامهای مسئول تحریمهای هدفمند حقوق بشری اعمال کنند، پروندههای دانشجویان را در تعاملات دوجانبه با جمهوری اسلامی مطرح کنند و قاطعانه از سازوکارهای سازمان ملل متحد حمایت کنند.
محرومیت از تحصیل:
(۱۱) تیر به گزارش خبرنامه خواجهنصیر حکم محرومیت از تحصیل ۳ دانشجو از ۴ دانشجوی دانشگاه خواجه نصیر که پیشتر توسط کمیتهٔ انضباطی بدوی این دانشگاه محکوم شده بودند، عیناً توسط کمیتهٔ تجدیدنظر و با دستور ریاست دانشگاه تایید شده است.
علیرضا جعفریآثار دانشجوی مقطع کارشناسی رشتهٔ فیزیک: دو ترم محرومیت از تحصیل
سیدمحمد سیدعبودی دانشجوی مقطع کارشناسی رشتهٔ مهندسی برق: دو ترم محرومیت از تحصیل
حسین محمدی دانشجوی مقطع کارشناسی رشتهٔ ریاضی: دو ترم محرومیت از تحصیل
(۳ تیر) موج گسترده احضارها در دانشگاه خواجه نصیر؛ روند احضار و پروندهسازی انضباطی علیه دانشجویان در این دانشگاه بسیار شتاب گرفته است. در حال حاضر پرونده ۲۲ دانشجو در کمیته انضباطی در جریان است و دانشجویان در معرض تفهیم اتهام و صدور احکام احتمالی محرومیت از تحصیل قرار گرفتهاند.
(۸ تیر) به گزارش کانال دانشجویان متحد دستکم ۴۰ دانشجوی دانشگاه تهران از اسفند ۴۰۴ تا اکنون، با اتهامهای سنگینی همچون «ایجاد بلوا و آشوب»، «عنصر اصلی تجمع غیرقانونی»، «توهین به شعائر ملی و مذهبی»، «سردادن شعارهای ساختارشکنانه»، «اخلال در روند دانشگاه» به کمیته انضباطی احضار شدند.
امیر محمد کریمی دانشجوی رشته مهندسی پلیمر این دانشگاه در حالی با حکم بدوی اخراج مواجه شده که در بازداشت به سر میبرد و این حکم بدون جلسهای با حضور او در کمیته انضباطی برای دفاع صادر شده است.
(۳ تیر)بر اساس گزارشهای رسیده به دانشجویان متحد کمیته انضباطی دانشگاه صنعتی امیرکبیر برای امیر محمد سورمه دانشجوی مقطع کارشناسی ارشد رشته مدیریت کسب و کار، به اتهام «اهانت به پرچم جمهوری اسلامی» حکم بدوی اخراج صادر کرده است. به گزارش دانشجویان متحد پیشتر برای امیر محمد کریمی و مهیار افتخاری دو دانشجوی دانشگاه تهران نیز با همین اتهام حکم بدوی اخراج از دانشگاه صادر شده بود.
(۲۸ خرداد) خبرگزاری هرانا در گزارشی از صدور حکم بدوی اخراج برای ۷ دانشجوی دانشگاه شریف خبر داد. فریبرز کهنزاد دانشجوی مهندسی صنایع، پرنیان خدابخشی دانشجوی مهندسی و علم مواد، سپنتا سعیدی دانشجوی مهندسی کامپیوتر، حسین شادمان دانشجوی مهندسی صنایع، فاطمه اکبرپور دانشجوی رشته شیمی، مسیحا باقری دانشجوی مهندسی کامپیوتر و آریانا کوچکی، به دلیل انتشار مطالبی در فضای مجازی و پروندههای مرتبط با اعتراضات دی ماه ۴۰۴ با چنین حکمی از طرف کمیته بدوی انضباطی دانشگاه مواجه شدهاند.
(۲۱ خرداد)همچنین به نقل از خبرگزاری هرانا ۲۲ دانشجوی دانشگاه سوره با احکام بدوی سنگین از سوی کمیته انضباطی مواجه شدهاند. بر اساس این احکام ۴ دانشجو از دانشگاه اخراج شده و باقی ۱ تا ۲ ترم از تحصیل منع شدهاند.
(۲۰ خرداد)«دانشجویان متحد» در گزارش دیگری از صدور حکم محرومیت از تحصیل به مدت ۲ تا ۴ نیمسال علیه ۱۰ دانشجوی دانشگاه سجاد مشهد خبر داده است.
یک منبع مطلع از وضعیت دانشجویان دانشگاه سجاد مشهد به کمپین حقوق بشر ایران گفت: «در روزهای اول ماه اسفند که اعتراضات دانشجویی در خیلی از دانشگاههای کشور شروع شده بود، دانشگاه سجاد مشهد هم خیلی شلوغ شد و از همان زمان تهدیدهای کمیته انضباطی علیه دانشجویان وجود داشت و این تصور که احتمالا مسئولان دانشگاه بالاخره از دانشجویان انتقام خواهند گرفت در بین بچههای دانشگاه وجود داشت. بچههایی که از کمیته انضباطی حکم تعلیق از تحصیل گرفتند مثل همه دانشجویانی دیگری بودند که در اعتراضات حضور داشتند. به همه آنها اتهامهای مثل ایجاد اخلال یا مزاحمت برای برنامهها و کلاسهای دانشگاه و یا ایجاد آشوب در محیط دانشگاه نسبت داده شده است».
به گفته وی «ترم جاری تحصیلی هم جزو دوران محکومیت دانشجویان در نظر گرفته شده که این خیلی موضوع عجیب و کم سابقهای ست».
در حکم صادره کمیته انضباطی این دانشگاه که نسخهای از آن به رویت کمپین حقوق بشر ایران رسیده است، تاکید شده است که براساس تصمیم مدیران دانشگاه و نهاد نمایندگی رهبری در دانشگاههای استان، در صورت ابراز ندامت و پشیمانی دانشجو، حکم محرومیت از تحصیل ترم جاری به صورت اجرایی و حکم ترم پاییز به حالت تعلیق درمیآید.
به گفته این منبع مطلع « به نظر میرسد که برخوردهای اینچنینی با دانشجویان نه تنها انتقام گرفتن از اعتراضات دانشجویی سال گذشته است بلکه میخواهد از الان برای دانشجویان در سال جدید تحصیلی خط و نشان بکشد و به آنها یادآوری کند که با هر فعالیت اعتراضی در دانشگاه برخورد جدی میکند».
(۱۹ خرداد)انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه شریف از صدور اولین حکم قطعی اخراج برای یکی از دانشجویان این دانشگاه از سوی شورای انضباطی دانشگاه خبر داده است. رضا دالمن دانشجوی مقطع کارشناسی مهندسی کامپیوتر در حکم بدوی به ۵ سال محرومیت از تحصیل در همه دانشگاهها محکوم شده بود. این حکم پس از تجدید نظر تنها یک سال کاهش یافته است. این در حالی است که این دانشجو پیشتر در مرجع قضایی تبرئه شده بود.
(۱۱ خرداد) به گزارش کارگروه دفاع از حقوق دانشجویان دانشگاه علم و صنعت، دستکم ۶ دانشجوی این دانشگاه به یک ترم محرومیت از تحصیل محکوم شدهاند. این احکام در حالی صادر شده که هیچ جلسهای در کمیته انضباطی برگزار نشده و فرصتی برای دفاع به این دانشجویان داده نشده است. دسترسی این دانشجویان به سامانه آموزشی گلستان بسته شده، در حالی که حتی حکم کتبی نیز به آنها ابلاغ نشده است.
احکام قضایی:
به گزارش دانشجویان متحد حکم ۲ سال حبس علی طاهریکیا دانشجوی کارشناسی ارشد رشته کارگردانی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در دادگاه تجدید نظر تأیید شده است. این دانشجو پیشتر در دادگاه غیر قانونی انقلاب تهران متهم شده بود.
به گزارش هرانا ایلیا بخشایی دانشجوی علوم ورزشی که در ۹ دیماه در بازار تهران بازداشت شده، طی حکم بدوی در دادگاه انقلاب تهران به ۵ سال حبس محکوم شده و این حکم در شعبه ۲۱ دادگاه تجدید نظر تهران عیناً تأیید شده است. خبرنامه امیرکبیر نوشته «گفته میشود حکم بدوی توسط قاضی علیاکبر اصل صادر شده است.»
بنا بر گزارشهای رسیده به دانشجویان متحد، راحله معینی، دانشآموخته رشته مهندسی پزشکی دانشگاه پلیتکنیک و دانشجوی کارشناسی ارشد رشته مهندسی پزشکی در دانشگاه پلیتکنیک میلان که از ۱۸ دی ماه بازداشت شده بود، مجموعا به دو سال و شش ماه حبس تعزیری محکوم شده است. حکم وی در تاریخ ۲۳ خرداد توسط دادگاه انقلاب صادر شد. او از بابت اتهام تبلیغ علیه نظام به یک سال و شش ماه حبس و از بابت اتهام اجتماع و تبانی علیه امنیت ملی به یک سال حبس و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شده است.
لازم به ذکر است که راحله معینی با قید وثیقه، یک هفته پس از صدور حکم، به طور موقت آزاد شده است.
بازداشتها:
آریانا کوچکی، دانشجوی ۲۲ ساله مهندسی صنایع (ورودی ۱۴۰۰) دانشگاه صنعتی شریف در تاریخ ۱۱ خرداد ۱۴۰۵ به دست نیروهای امنیتی در تهران بازداشت و به مکان نامعلومی منتقل شد. وی پس از حدود یک ماه بازداشت، با تودیع قرار وثیقه آزاد شد.
نیروهای امنیتی امیرحسین باقری علویجه، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته روانشناسی دانشگاه اراک و عضو سابق شورای صنفی دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران را در منزلش در شهر علویجه استان اصفهان بازداشت و به مکانی نامعلوم منتقل کردند. از محل نگهداری یا دلایل بازداشت او هیچ اطلاعاتی در دسترس نیست. امیرحسین باقری علویجه پیشتر نیز در ۱۳ فروردینماه ۱۴۰۴ بازداشت و از سوی دادگاه غیرقانونی انقلاب نجفآباد به یک سال حبس تعلیقی محکوم شده بود. خانواده او نگران وضعیت سلامتی و عدم دسترسی به داروهای مورد نیازش هستند
ابوالفضل چمنی، دانشجوی ریاضی محض دانشگاه تهران، از تاریخ ۱۱ خرداد بازداشت شده و وضعیت و محل نگهداری او نامعلوم است.
امیرحسین شیخمحمدی، دانشجوی دامپزشکی دانشگاه آزاد کرج، روز ۲۸ اردیبهشتماه بازداشت شده است.
عرفان خادم، دانشجوی ۲۱ ساله مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف نیز در تاریخ ۱۷ اردیبهشت بازداشت شده و اطلاعی از او در دست نیست.
بر اساس گزارشهای رسیده متین زمانیان، دانشجوی کارشناسی علوم سیاسی دانشگاه آزاد تهران مرکز، بیش از دو ماه است که در زندان تهران بزرگ در حبس است.
مصطفی محمدحسن، دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه علم دانشگاه صنعتی شریف از تاریخ ۴ اسفند ماه ۴۰۴ در زندان به سر میبرد.
مجید جمشیدزاده، دانشجوی طراحی صنعتی ورودی ۱۴۰۱ دانشگاه علم و صنعت نیز از ۱۲ دی ماه در بازداشت به سر میبرد.
داستا فرخی، دانشجوی ادبیات نمایشی دانشگاه سوره تهران
نیما همتی، دانشجوی کارشناسی ارشد اتنوموزیکولوژی دانشگاه رشت
سیما چمبری، دانشجوی ورودی ۱۴۰۳ کارشناسی شیمی دانشگاه رشت
آرمان حاجمحمدی، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته عمران دانشگاه صنعتی شریف
امیرمحمد کریمی، دانشجوی ورودی ۱۴۰۴ مهندسی پلیمر دانشگاه تهران
وحید رستمی، دانشجوی رشته آمار دانشگاه تهران
امیرحسین رضایی، دانشجوی علوم سیاسی دانشگاه تهران
عرفان خادم، دانشجوی ۲۱ ساله مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف
یک فرد نزدیک به داستا فرخی درباره وضعیت این دانشجوی بازداشتشده به کمپین حقوق بشر ایران گفت: «داستا حدود ۱۰ روز پس از بازداشت با وثیقه ۲ میلیارد تومانی آزاد شد. آخرین جلسه بازپرسی هم برگزار شده و کیفرخواست هم علیه او صادر شده است و در حال حاضر منتظر اعلام تاریخ دادگاه است. داستا با اتهاماتی چون «توهین علیه رهبری» و «فعالیت تبلیغی علیه نظام» روبروست.»
به گفته این فرد مطلع « ماموران لپتاپ و تلفن همراه داستا را ضبط کردند و حدود یک ماه پیش لپتاپ را پس دادند اما اعلام کردند که درباره گوشی تلفن دادگاه تصمیم نهایی را خواهد کرد».
به گفته وی «در جلسات بازپرسی و همچنین مصادیق اتهامی که در کیفرخواست آمده به فعالیتهای دانشجویی داستا هم تاکید شده است؛ مثلا ادعا کردند که در جریان تجمعات در دانشگاهها از دانشجویان فیلمبرداری میکرده و برای رسانهها ارسال میکرده است. یا مثلا به این دلیل که داستا دانشجوی تئاتر هست ، به گروه تئاترشان هم اتهام زدند که فعالیت علیه نظام انجام میدادند»
به گفته وی« در واقع دلایل اتهامات ادعایی علیه داستا هم مربوط به فعالیتهای دانشجویی اوست و هم فعالیتهای شخصی در صفحه مجازی شخصی و حتی برخی اقدامات خیلی ساده مثل شعار دادن خانوادهاش از پشت پنجره! .شاید بتوان گفت که به ظاهر دلیل اصلی بازداشت داستا بعد از انتشار یک استوری درباره مرگ علی خامنهای بود اما مشخص است که آنها فعالیتهای داستا را زیرنظر داشتند چون او چند سال پیش هم با وجود سن پایین (۱۷ سال) به دلیل فعالیتهای خود در حوزه حقوق زنان و برابریخواهی جنسیتی سابقه بازداشت کوتاه مدت داشته است. میتوان گفت که داستا پس از بازداشت و در دوران بازپرسی با انواع و اقسام اتهامات مربوط به فعالیتهای خیابانی و حضور در اعتراضات تا اتهامات مربوط به فعالیتهای مجازی و دانشجویی روبرو شده است».
یک وکیل حقوق بشری ساکن ایران درباره پرونده دانشجویان بازداشت شده به کمپین حقوق بشر ایران گفت: ««پس از اعتراضهای سراسری دیماه، از یک طرف شمار بسیار بالای پروندههای جاری و بازداشتها و از طرف دیگر خود تشدید فشارها و تهدیدهای امنیتی علیه وکلا؛ موجب شد بسیاری از دانشجویان عملا از دسترسی به خدمات حقوقی و حق انتخاب وکیل محروم بمانند.»
فشارهای امنیتی علیه دانشجویان تنها به دادگاهها و پروندههای قضایی محدود نیست. بخش قابل توجهی از احضارها، پروندهسازیها، تهدیدها و فشارها در کمیتههای انضباطی دانشگاهها انجام میشود که معمولا با سکوت خبری همراه است. در نتیجه، بسیاری از دانشجویان در این فرایندها نیز از دسترسی به مشاوره حقوقی یا حمایت موثر وکلای مستقل محروم میشوند.





